بارداری یکی از حساسترین دورههای زندگی هر مادر است و طبیعی است که درباره انجام درمانهای پزشکی و دندانپزشکی نگرانیهایی وجود داشته باشد. یکی از سوالات رایج مادران این است که آیا دندانپزشکی در بارداری خطرناک است؟
دندانپزشکی در بارداری؛ چه درمانهایی مجاز هستند و چه اقداماتی باید به تعویق بیفتند؟
بارداری یکی از حساسترین دورههای زندگی هر مادر است و طبیعی است که درباره انجام درمانهای پزشکی و دندانپزشکی نگرانیهایی وجود داشته باشد. یکی از سوالات رایج مادران این است که آیا دندانپزشکی در بارداری خطرناک است؟ آیا بیحسی، عکس رادیولوژی یا حتی عصبکشی میتواند به جنین آسیب برساند؟
بر اساس جدیدترین دستورالعملهای انجمن متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG) و انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA)، پاسخ این سوال تا حد زیادی اطمینانبخش است؛ اکثر درمانهای ضروری دندانپزشکی در دوران بارداری کاملاً ایمن هستند و نباید به دلیل بارداری به تعویق بیفتند. در مقابل، به تأخیر انداختن درمان عفونتهای دهان و دندان میتواند سلامت مادر و حتی جنین را به خطر بیندازد.
در ادامه به مهمترین نکاتی که هر مادر باردار باید درباره دندانپزشکی بداند میپردازیم.
چرا سلامت دهان و دندان در بارداری اهمیت دارد؟
تغییرات هورمونی دوران بارداری باعث افزایش جریان خون لثهها و حساستر شدن بافتهای دهان میشود. به همین دلیل بسیاری از مادران دچار التهاب، خونریزی لثه یا حتی عفونتهای دهانی میشوند.
اگر این مشکلات درمان نشوند، علاوه بر درد و ناراحتی، ممکن است باعث کاهش کیفیت تغذیه مادر و افزایش التهاب در بدن شوند. بنابراین مراقبت از سلامت دهان و دندان بخشی از مراقبتهای دوران بارداری محسوب میشود.
آیا مراجعه به دندانپزشک در دوران بارداری مجاز است؟
بله. مراجعه به دندانپزشک نه تنها مجاز است، بلکه در صورت وجود هرگونه درد، پوسیدگی، آبسه یا التهاب لثه توصیه میشود.
درمانهایی مانند:
معاینه دندانپزشکی
جرمگیری
درمان التهاب و عفونت لثه
پر کردن دندان
عصبکشی
کشیدن دندان در صورت نیاز
درمان آبسه و عفونت
همگی در صورت وجود اندیکاسیون پزشکی، در دوران بارداری قابل انجام هستند.
بهترین زمان انجام درمانهای دندانپزشکی
اگرچه درمانهای اورژانسی در هر زمانی از بارداری قابل انجام هستند، اما برای درمانهای غیراورژانسی، سهماهه دوم بهترین زمان محسوب میشود.
سهماهه اول
در این دوره اندامهای اصلی جنین در حال شکلگیری هستند. بنابراین بهتر است درمانهای غیرضروری به تعویق بیفتند، اما اگر مادر درد شدید یا عفونت داشته باشد، درمان باید بدون تأخیر انجام شود.
سهماهه دوم
اکثر متخصصان این دوره را بهترین زمان برای انجام درمانهای دندانپزشکی میدانند، زیرا خطرات مربوط به سهماهه اول کاهش یافته و مادر نیز راحتتر روی صندلی دندانپزشکی قرار میگیرد.
سهماهه سوم
درمانهای ضروری همچنان قابل انجام هستند، اما بهتر است جلسات درمانی طولانی نباشند و وضعیت قرارگیری مادر روی صندلی به گونهای تنظیم شود که احساس سرگیجه یا افت فشار خون ایجاد نشود.
آیا بیحسی دندانپزشکی برای جنین خطر دارد؟
یکی از رایجترین نگرانیهای مادران، استفاده از آمپول بیحسی است.
خوشبختانه مطالعات علمی نشان دادهاند که لیدوکائین که رایجترین داروی بیحسی در دندانپزشکی است، در دوزهای استاندارد برای زنان باردار ایمن محسوب میشود. حتی استفاده از مقدار معمول اپینفرین موجود در بیحسیهای دندانپزشکی نیز مشکلی ایجاد نمیکند.
به همین دلیل مادر نباید تنها به دلیل ترس از بیحسی، درمان عفونت یا درد دندان را به تعویق بیندازد.
آیا عکس رادیولوژی دندان در بارداری ممنوع است؟
خیر.
یکی از باورهای اشتباه این است که گرفتن عکس دندان در دوران بارداری کاملاً ممنوع است.
در حقیقت اگر دندانپزشک برای تشخیص دقیق به رادیوگرافی نیاز داشته باشد، انجام آن با رعایت اصول ایمنی مجاز است. میزان اشعه در رادیوگرافیهای دندانپزشکی بسیار پایین است و تنها زمانی انجام میشود که ضرورت پزشکی وجود داشته باشد.
---
چه داروهایی بعد از درمان دندانپزشکی مجاز هستند؟
در صورت نیاز، پزشک ممکن است برای کنترل درد یا درمان عفونت دارو تجویز کند.
داروهایی مانند استامینوفن، آموکسیسیلین، سفالکسین و در صورت حساسیت به پنیسیلین، کلیندامایسین معمولاً در دوران بارداری قابل استفاده هستند.
در مقابل، مصرف داروهایی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و سایر داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی، بهویژه پس از هفته بیستم بارداری و خصوصاً در سهماهه سوم، توصیه نمیشود. همچنین آنتیبیوتیکهای خانواده تتراسایکلین نیز در دوران بارداری ممنوع هستند.
چه درمانهایی بهتر است بعد از زایمان انجام شوند؟
برخی اقدامات دندانپزشکی صرفاً جنبه زیبایی دارند و ضرورت درمانی ندارند. بنابراین بهتر است تا پس از زایمان به تعویق بیفتند.
این موارد شامل:
سفید کردن دندان (بلیچینگ)
لمینت و ونیرهای زیبایی
ایمپلنت انتخابی
جراحیهای غیرضروری دندان عقل
سایر درمانهای صرفاً زیبایی
به تعویق انداختن این درمانها به معنای خطرناک بودن آنها نیست، بلکه به دلیل غیرضروری بودن در دوران بارداری توصیه میشود.
باورهای نادرست درباره دندانپزشکی در بارداری
متأسفانه هنوز باورهای اشتباه زیادی درباره درمانهای دندانپزشکی در دوران بارداری وجود دارد.
از جمله اینکه:
بیحسی باعث آسیب به جنین میشود.
عصبکشی در بارداری ممنوع است.
کشیدن دندان باعث سقط جنین میشود.
هیچ نوع عکس دندانی نباید گرفته شود.
هیچیک از این موارد بر اساس شواهد علمی صحیح نیستند. آنچه میتواند خطرناک باشد، باقی ماندن عفونت و التهاب درماننشده در بدن مادر است.
برای دریافت مشاوره، کافی است به ماماجی مراجعه کنید:
جمعبندی
توصیههای ماماجی برای مادران باردار اگر باردار هستید، سلامت دهان و دندان را بخشی از مراقبتهای بارداری خود بدانید. مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان، تغذیه مناسب و مراجعه به دندانپزشک در صورت بروز درد یا خونریزی لثه، میتواند از بسیاری از مشکلات پیشگیری کند. در صورت نیاز به درمان دندانپزشکی، حتماً دندانپزشک را از بارداری خود مطلع کنید تا بهترین برنامه درمانی برای شما انتخاب شود. اگر درباره انجام درمانهای دندانپزشکی، مصرف داروها یا زمان مناسب مراجعه به دندانپزشک در دوران بارداری سؤال دارید، میتوانید از خدمات ویزیت آنلاین و مشاوره تخصصی ماماجی استفاده کنید. کارشناسان مامایی ماماجی با بررسی شرایط بارداری شما، راهنمایی علمی و بهروز ارائه میدهند و در صورت نیاز، شما را برای دریافت مراقبت مناسب به پزشک یا دندانپزشک ارجاع خواهند داد.